Historia

Nawałnica ostatniej wojny nie oszczędziła też i miasta Bytomia. Kopalnie, huty i inne zakłady przemysłowe, urządzenia komunalne a także handel zostały zdewastowane. Wygasłe kominy fabryczne, wywiezione lub zniszczone maszyny i urządzenia, w wielu miejscach sterczące kikuty domów mieszkalnych stanowiło tło, na którym rodził się nowy ład, a w nim nowy handel.

Przy niektórych zwłaszcza większych zakładach pracy, uruchamianych w jego ówczesnych granicach, jak i w obecnych dzielnicach, które w tym czasie były odrębnymi jednostkami administracyjnymi, prowadzone były placówki handlowe, ale miały one charakter konsumów. Placówki te z czasem przekształciły się w spółdzielnie typu zamkniętego, które obok rozdzielnictwa kartkowego dla pracowników danego zakładu pracy, w pozostałe artykuły wolnorynkowe zaopatrywały każdego klienta.

Spółdzielni tych na terenie miasta Bytomia i ówczesnego powiatu bytomskiego było 17:

Spółdzielnia Pracowników Huty „Bobrek”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Bobrek”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Centrum”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Bytom”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Miechowice”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Rokitnica”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Rozbark”
Spółdzielnia Pracowników Kop. „Szombierki”
Spółdzielnia Pracowników Zj. Fabryk Maszyn i SG w Świętochłowicach
Spółdzielnia Pracowników Bytomskich Zakładów Przemysłu Węglowego
Spółdzielnia Pracowników Zakładów Azotowych w Bobrku
Spółdzielnia Pracowników Zakładów Górniczo-Hutniczo „Nowa Helena” w Piekarach Śląskich
Spółdzielnia Pracowników Zakładów „Nowy Orzeł”
Spółdzielnia Pracowników Zakładów „Orzeł Biały” w Brzezinach Śl.
Spółdzielnia Pracowników Górność. Liniarni w Karbiu
Spółdzielnia Pracowników Bytomskich Zakładów Budowy Maszyn
Spółdzielnia Pracowników Centrali Zbytu Przemysłu Metalowego

Teren działalności wymienionych spółdzielni typu zamkniętego był rozległy, Bowiem prócz miasta Bytomia i jego ówczesnego powiatu sięgał szerzej, obejmując swym zasięgiem nawet Piekary Śląski, które w pewnym okresie czasu były Oddziałem Bytomskiej Spółdzielni Spożywców.

Potencjał gospodarczy tych spółdzielni to 134 sklepy, nie licząc gospód, stołówek, warsztatów masarskich, piekarni, ciastkarni, wytwórni napojów chłodzących, rozlewni piwa, warsztatów szewskich, krawieckich, a nawet zakładów fryzjerskich.

Niektóre spółdzielnie zamknięte, poza swoją działalnością podstawową, administrowały nawet małymi majątkami ziemskimi, z których dochód w postaci płodów rolnych i ogrodniczych wzbogacał zaopatrzenie stołówek pracowniczych a także przeznaczony był na zimowe zaopatrzenie pracowników – członków tych spółdzielni.

Ta różnoraka i wielokierunkowa działalność spółdzielni zamkniętych wynikała z potrzeb ówczesnej sytuacji gospodarczej kraju, bowiem ich zadania, jako monopolisty w tym czasie, to zaopatrzenie ludności w artykuły pierwszej potrzeby oraz zapewnienie minimum usług.

"Społem" Powszechna Spółdzielnia Spożywców w Bytomiu powstała w maju 1945 roku z inicjatywy takich działaczy jak: S.Jastal, St. Bednarski, W. Górski, J. Lempas, K. Sowiński, P. Wilga, p. Heflich, p. Gajkiewicz. Osoby te jednocześnie tworzyły pierwszy zarząd spółdzielni i wchodziły skład rady nadzorczej.

Siedzibą Spółdzielni był budynek przy Pl. Kościuszki nad nieistniejącą już dzisiaj kawiarnią "Ludowa".

Rozpoczynając swą działalność spółdzielnia posiadała cztery sklepy spożywcze. Już wówczas działalność handlowa i społeczna była przedstawiana członkom i klientom poprzez redagowany w spółdzielni biuletyn informacyjny.

Równocześnie z działalnością handlową prowadzona była działalność społeczno-wychowawcza i gospodarcza poprzez ośrodki "Praktyczna Pani", kluby i świetlice. Prowadzono różnorakie kursy np. kroju i szycia, gotowania, dziewiarskie, wypożyczalnie sprzętu AGD i świetlice dla dzieci.

Od tego czasu różnie bywało, Spółdzielni zachodziło dużo przemian charakterystycznych dla ówcześnie przeprowadzanych reform, reorganizacji i ingerencji władz zewnętrznych w działalność spółdzielczości.